Expo 2027 Belgrad — Ülke Pavyonu Yapım Yüklenicisi

Expo 2027 Belgrad 15 Mayıs 2027'de açılıyor, 15 Ağustos 2027'de kapanıyor — *İnsanlık için Oyun: Herkes için Spor ve Müzik* temasıyla 93 gün. BIE tanımlı bir Uzmanlık Expo'su; Batı Balkanlar'da bu ölçekte düzenlenen ilk Expo ve organizatörün Haziran 2026 sayımıyla 140 uluslararası katılımcı — Astana 2017'nin 115 ülkesini şimdiden geçti. Alan Belgrad'ın batı ucunda, Nikola Tesla Havalimanı'nın yanında. Bu sayfa, pavyondan sorumlu bakanlık, komiserlik ya da ajans için üç şeyi netleştiriyor: ne teslim alıyorsunuz, neyi kim inşa ediyor, hangi takvimle ve kimin lisansıyla.

Organizatör neyi yapıyor, ülke neyi yapıyor

Dünya Expo'larından farklı olarak Belgrad, ülkelerden kendi binalarını dikmelerini istemiyor. Yapıyı organizatör inşa ediyor, her ülke kendisine tahsis edilen hacmi içten donatıyor. Organizatörün Katılım Rehberi (Participation Guide) teklifi şöyle tanımlıyor:

• •Bireysel pavyonlar üç modüler boyda — Küçük 324 m², Orta 648 m², Büyük 972 m²; 12 büyük ve 16 orta pavyon planlanmış. Uluslararası Katılımcı Alanı'ndaki yedi yapı bloğunda, tam yükseklikte yangına dayanıklı duvarlarla ayrılmış, arka duvarları ortak teknik koridora bakan birimler.
• •Kolektif pavyonlar, Destek Programı'ndaki ülkeler için; ülke başına standart 162 m². Uygun ülkelerde tasarım, inşaat ve iç donatımı organizatör karşılıyor.
• •Toplam uluslararası katılımcı pavyon alanı 49.248 m² — 36.612 m² bireysel, 12.636 m² kolektif.
• •Organizatör Haziran 2026'da sekiz kolektif pavyon kümesi ve 13 bireysel pavyonun tasarım, inşaat ve iç donatım ihalesini açtı.

Teslim günü gelen şey bir kabuk. Türkiye pavyonunu koordine eden Ticaret Bakanlığı, organizatörün Teknik Bilgi Paketi'ni güncellemesinin ardından Ağustos 2026'da teknik durumu kamuya açık duyurdu: döşeme son kat kaplaması olmadan betonarme döşeme olarak teslim ediliyor; duvar içinde öngörülen çelik yapı taşıyıcı kapasiteyi etkilemeden kaldırıldı; su ve kanalizasyon bağlantısı pavyon içindeki herhangi bir noktadan yapılabiliyor; servis ve kaçış koridoru kapılarının yeri değişti. Türkiye'nin orta boy pavyonu için yayımlanan parsel teknik açıklaması, bir iç yapım yüklenicisinin etrafında plan kurduğu sayıları veriyor: azami pavyon yüksekliği 10,00 m; 10,60 m kotunda sabit çelik ızgara ve 10 × 7,2 m aralıklı, nokta başına 500 kg taşıyan asma noktaları; döşemeye oturan bağımsız bir alt strüktür üzerinde asma kat ya da galeri serbest; mevcut duvarlara hiçbir şey bağlanamıyor; cephe açıklıkları kapısız teslim ediliyor; yeme-içme ve satış alanı taban alanının % 20'si ile sınırlı. Görünen cephe duvarını tasarlamak ve yapmak katılımcının işi.

Yani Belgrad pavyonu 10 metrelik bir kutunun içine kurulan bir sergi yapımı — strüktür, cephe, asma kat, senografi, görsel-işitsel sistemler, mutfak — bir bina projesi değil. Fuar standı yüklenicisinin var olma sebebi tam olarak bu iş.

Her şeyi belirleyen takvim

Aşağıdaki tarihler organizatörün ve Bakanlığın yayımladığı kilometre taşları, tahmin değil:

• •15 Ekim 2026 — kabuk katılımcıya teslim; yapım ve sergi işleri başlayabilir.
• •1 Aralık 2026 — Katılım Rehberi'nin ana tarihlerinde sergi alanına erişim.
• •15 Ocak 2027 — sergi kataloğu bilgileri.
• •31 Mart 2027 — pavyon iç yapımı tamamlanmış olmalı.
• •15 Nisan 2027 — Türkiye'nin yayımladığı "faaliyete hazır" son tarihi; organizatör son düzenlemeler için Nisan sonuna kadar süre tanıyor.
• •15 Mayıs 2027 — açılış. 19 Mayıs 2027 — Türkiye'nin planlanan Milli Günü.
• •15 Ağustos 2027 — kapanış. Ardından söküm; alanın boşaltılıp eski hâline getirilmesi ve vergi dahil tüm katılımcı yükümlülüklerinin kapatılması için son tarih 31 Aralık 2027.

Kabuktan bitmiş pavyona altı ay var ve ortasında Balkan kışı. Kabuk teslim edildiğinde Kasım–Şubat üretim kapasitesini bağlamamış bir yüklenici, montajı Mart'a sıkıştırır.

Kimi tutabileceğinizi değiştiren kural

Expo 2027 Belgrad'ın 4 No'lu Özel Yönetmeliği — inşaat ve yangın korumasına ilişkin BIE düzenlemesi — katılımcılardan Sırbistan Cumhuriyeti'nde lisanslı ve kayıtlı yükleniciler görevlendirmelerini istiyor. Sırbistan'da kayıtlı olmayan bir tasarımcı ya da yüklenici atanırsa, yanına yerel kayıtlı ve lisanslı bir taraf da atanmak zorunda. Her pavyonun Sırbistan lisanslı bir Sorumlu Mimarı (Architect of Record), Sırbistan portalından alınmış bir İnşaat Ruhsatı, iş başlamadan önce sorumluluk sigortasıyla birlikte verilen bir İş Bildirimi, bir Şantiye Denetçisi ve organizatörün işletmeye alma belgesini vermesinden önce bir teknik muayenesi olmalı.

Yabancı bir sergi yüklenicisi için bu bir engel değil, işin yapısı. Çalışan model iki taraflı ekip: yasal dokümantasyon ve denetim için Sırbistanlı bir sorumlu mimar ve ruhsat sahibi; ziyaretçinin gördüğü her şeyin tasarım geliştirmesi, üretimi ve montajı için bir sergi yüklenicisi. ABD de Mayıs 2026'da benzer bir ayrımı seçti: pavyon tasarımı bir firmaya, teslimat ve işletme başka bir firmaya verildi.

Türkiye pavyonu — yayımlanmış gerçekler

Türkiye katılımını Ocak 2025'te teyit etti. Ticaret Bakanlığı'nın o günden bu yana yayımladığı kamuya açık duyurular şunu söylüyor: Türkiye A5.1 parselinde 648 m²'lik (27 × 24 m) orta boy bireysel pavyon alıyor; kabuk 15 Ekim 2026'da teslim ediliyor; inşaat 31 Mart 2027'de bitmeli, pavyon 15 Nisan 2027'de faaliyete hazır olmalı; Milli Gün 19 Mayıs 2027 olarak planlanıyor. Bakanlık Haziran 2026'da bir piyasa ve fiyat araştırması yürüttü; konsept projeyle birlikte şu başlıklarda taslak bütçe istendi: mimari proje, pavyon kurulumu ve tasfiyesi; Expo süresince işletim; idari hizmetler; kültürel etkinlikler, resepsiyon ve ağırlama; tema içeriği ve sergi; hediye ve promosyon; tanıtım etkinlikleri; yüklenici yükümlülükleri. Son teslim 17 Ağustos 2026 idi. Bunu izleyecek tedarik yolu bu satırlar yazılırken yayımlanmamıştı; yayımlandığında bu sayfa güncellenecek.

Bu listede işi fiyatlayan herkes için iki şey önemli. Birincisi, Bakanlık pavyonu tek bir bütünleşik hizmet olarak bütçeliyor — tasarım, yapım, işletme, içerik, etkinlik — bu yüzden ihaleye giren etkinlik ve iletişim ajanslarının ihtiyacı bir tedarikçi değil, bir üretim ortağı. İkincisi, pavyonun resepsiyonlu ve konserli bir Milli Günü var; iç yapım yalnızca ziyaretçi akışına değil, devlet protokolü düzeyinde bir etkinliğe dayanmak zorunda.

Getirdiğimiz ve getirmediğimiz

Evreka Stand İstanbul'da tasarlıyor ve üretiyor; Expo alanına kara yoluyla yaklaşık bin kilometre. Pavyon sicilimiz açık: COP29 Bakü'de Mavi ve Yeşil Bölge'de beş pavyon, SAHA Expo'da BAE ulusal pavyonu ve savunma-sanayi fuarlarında Türkiye pavyonları. Daha önce bir BIE Expo'sunda inşaat yapmadık ve bunu açıkça söylüyoruz. Doğrudan aktarılan şey Belgrad pavyonunun gerektirdiği disiplin: kamu onay döngüleri, kesin bir işletmeye alma tarihi, yapımın içinde protokol etkinlikleri ve lisanslı yerel ortakla çok taraflı koordinasyon. Ülke pavyonu hizmet sayfamız bunu nasıl yürüttüğümüzü anlatıyor.

Sırbistan AB dışında; İstanbul'dan gelen yük girişte Sırp gümrüğünden geçiyor. Organizatör, resmi katılımcıların sergi malzemelerinde gümrük vergisi muafiyetinden ve pavyon yapımı, işletimi ve sökümüne ilişkin mal ve hizmetlerde KDV iadesinden yararlandığını belirtiyor. Üretimi, ağır strüktür ve cephe elemanlarının İstanbul'dan tek konsolide sevkiyatla kara yoluyla gitmesi, senografik bitişlerin asma kat ve tesisat bittikten sonra izlemesi şeklinde planlıyoruz.

Bir komiserlik, bakanlık ya da elinde Belgrad pavyon brifi olan bir ajanssanız — Türkiye'nin ya da başka bir ülkenin — parsel tipini ve Tema Beyanı'nı bize gönderin; size iç yapım kapsamını, 15 Ekim–15 Nisan penceresine oturan bir üretim takvimini ve ruhsat için önerdiğimiz lisanslı ortak yapısını geri gönderelim.